chÝnh phñ
---------		Céng hßa x· héi chñ nghÜa viÖt nam
§éc lËp - Tù do - H¹nh phóc	
Sè : 32/2002/N§-CP		-------------------------------------------------------------- 	TH300b. 	
		Hµ Néi, ngµy 27 th¸ng 3 n¨m 2002	

nghÞ ®Þnh cña chÝnh phñ
Quy ®Þnh viÖc ¸p dông LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh 
®èi víi c¸c d©n téc thiÓu sè  
____

chÝnh phñ

C¨n cø LuËt Tæ chøc ChÝnh phñ ngµy 25 th¸ng 12 n¨m 2001;

C¨n cø LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh ngµy 09 th¸ng 6 n¨m 2000;

§Ó t¨ng c­êng qu¶n lý nhµ n­íc trong lÜnh vùc h«n nh©n vµ gia ®×nh, b¶o ®¶m quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n, khuyÕn khÝch ph¸t huy c¸c phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp vµ tiÕn tíi xo¸ bá c¸c phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc thiÓu sè;

Theo ®Ò nghÞ cña Bé tr­ëng, Chñ nhiÖm ñy ban D©n téc vµ MiÒn nói,

nghÞ ®Þnh :

Ch­¬ng I
Nh÷ng quy ®Þnh chung
§iÒu 1. §èi t­îng vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh

NghÞ ®Þnh nµy quy ®Þnh viÖc ¸p dông LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh       n¨m 2000 ®èi víi c«ng d©n thuéc c¸c d©n téc thiÓu sè ®ang sinh sèng ë vïng s©u, vïng xa; quy ®Þnh viÖc ¸p dông c¸c phong tôc, tËp qu¸n vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc thiÓu sè ®ang sinh sèng ë vïng s©u, vïng xa.

§iÒu 2. ¸p dông phong tôc, tËp qu¸n vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh
1. Phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc thiÓu sè (®­îc ghi trong Phô lôc A ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh nµy) thÓ hiÖn b¶n s¾c cña mçi d©n téc, kh«ng tr¸i víi nh÷ng nguyªn t¾c quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 th× ®­îc t«n träng vµ ph¸t huy. 
2. Phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc thiÓu sè (®­îc ghi trong Phô lôc B ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh nµy) tr¸i víi nh÷ng nguyªn t¾c quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 th× bÞ nghiªm cÊm hoÆc vËn ®éng xo¸ bá. 
§iÒu 3. Tr¸ch nhiÖm cña Nhµ n­íc ®èi víi quan hÖ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc thiÓu sè  
C¸c Bé, ngµnh liªn quan vµ c¸c ®Þa ph­¬ng x©y dùng vµ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc thiÓu sè thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh; ph¸t huy truyÒn thèng, phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp thÓ hiÖn b¶n s¾c cña mçi d©n téc, xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh. 

1. T¨ng c­êng tuyªn truyÒn, phæ biÕn ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh, vËn ®éng ng­êi d©n ph¸t huy truyÒn thèng, phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp vµ xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh. 

2. T¨ng c­êng tuyªn truyÒn, vËn ®éng, h­íng dÉn vµ gióp ®ì ng­êi d©n thùc hiÖn chÝnh s¸ch d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh. 

3. KhuyÕn khÝch mäi ng­êi gi¸o dôc thÕ hÖ trÎ b¶o tån, ph¸t triÓn ng«n ng÷, ch÷ viÕt vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸, truyÒn thèng tèt ®Ñp cña mçi d©n téc. 

Ch­¬ng II
 quy ®Þnh vÒ kÕt h«n

§iÒu 4. Tuæi kÕt h«n
Nam tõ hai m­¬i tuæi trë lªn, n÷ tõ m­êi t¸m tuæi trë lªn míi ®­îc kÕt h«n ®Ó b¶o ®¶m sù ph¸t triÓn gièng nßi, b¶o ®¶m cho c¸c bªn nam, n÷ cã ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ søc khoÎ vµ kh¶ n¨ng ch¨m lo cuéc sèng gia ®×nh. ñy ban nh©n d©n x·, ph­êng, thÞ trÊn (sau ®©y gäi lµ ñy ban nh©n d©n cÊp x·), MÆt trËn Tæ quèc cïng cÊp vµ c¸c tæ chøc thµnh viªn, c¸c Giµ lµng, Tr­ëng b¶n vµ c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o thùc hiÖn tuyªn truyÒn vËn ®éng ng­êi d©n xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n kÕt h«n tr­íc tuæi quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh            n¨m 2000 (t¶o h«n).

§iÒu 5. B¶o ®¶m quyÒn tù do kÕt h«n cña nam, n÷

1. ViÖc kÕt h«n do nam vµ n÷ tù nguyÖn quyÕt ®Þnh; kh«ng ph©n biÖt d©n téc, t«n gi¸o, tÝn ng­ìng; kh«ng bªn nµo ®­îc Ðp buéc, lõa dèi bªn nµo.

ñy ban nh©n d©n cÊp x·, MÆt trËn Tæ quèc cïng cÊp vµ c¸c tæ chøc thµnh viªn, c¸c Giµ lµng, Tr­ëng b¶n, c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o vËn ®éng, thuyÕt phôc c¸c bËc cha mÑ h­íng dÉn con x©y dùng gia ®×nh tiÕn bé, kh«ng ®­îc c­ìng Ðp hoÆc c¶n trë viÖc lÊy vî, lÊy chång cña con; vËn ®éng mäi ng­êi xo¸ bá c¸c phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu c¶n trë quyÒn tù do kÕt h«n cña nam vµ n÷.

2. Nghiªm cÊm tôc c­íp vî ®Ó c­ìng Ðp ng­êi phô n÷ lµm vî. 

Kh«ng ai ®­îc lîi dông viÖc xem t­íng sè hoÆc c¸c h×nh thøc mª tÝn dÞ ®oan kh¸c ®Ó c¶n trë viÖc thùc hiÖn quyÒn tù do kÕt h«n cña nam vµ n÷.

§iÒu 6. B¶o ®¶m quyÒn tù do kÕt h«n cña ng­êi phô n÷ go¸ chång, ng­êi ®µn «ng go¸ vî 

1. Ng­êi phô n÷ go¸ chång, ng­êi ®µn «ng go¸ vî cã quyÒn kÕt h«n víi ng­êi kh¸c vµ kh«ng ph¶i tr¶ l¹i tiÒn c­íi cho nhµ chång hoÆc nhµ vî cò. Khi kÕt h«n víi ng­êi kh¸c, quyÒn lîi vÒ con c¸i vµ tµi s¶n cña ng­êi ®ã ®­îc ph¸p luËt b¶o vÖ.

2. Nghiªm cÊm tËp qu¸n buéc ng­êi vî go¸, chång go¸ ph¶i lÊy mét ng­êi kh¸c trong gia ®×nh chång cò hoÆc gia ®×nh vî cò mµ kh«ng ®­îc sù ®ång ý cña ng­êi ®ã. 

§iÒu 7. ViÖc kÕt h«n gi÷a nh÷ng ng­êi cïng dßng m¸u vÒ trùc hÖ vµ gi÷a nh÷ng ng­êi trong dßng hä víi nhau 

Nghiªm cÊm tËp qu¸n kÕt h«n gi÷a nh÷ng ng­êi cã cïng dßng m¸u vÒ trùc hÖ hoÆc cã liªn quan dßng hä trong ph¹m vi ba ®êi.

VËn ®éng xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n cÊm kÕt h«n gi÷a nh÷ng ng­êi cã liªn quan dßng hä trong ph¹m vi tõ bèn ®êi trë lªn. 

§iÒu 8. §¨ng ký kÕt h«n

ñy ban nh©n d©n cÊp x·, n¬i c­ tró cña mét trong hai bªn kÕt h«n, thùc hiÖn viÖc ®¨ng ký kÕt h«n.

§Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c bªn kÕt h«n, viÖc ®¨ng ký kÕt h«n cho ng­êi d©n ®­îc thùc hiÖn t¹i trô së ñy ban nh©n d©n cÊp x· hoÆc t¹i tæ d©n phè, th«n, b¶n, phum, sãc, n¬i c­ tró cña mét trong hai bªn kÕt h«n. 

Khi ®¨ng ký kÕt h«n, c¸c bªn nam, n÷ cÇn lµm Tê khai ®¨ng ký kÕt h«n vµ xuÊt tr×nh GiÊy chøng minh nh©n d©n hoÆc giÊy tê hîp lÖ thay thÕ. Sau khi nhËn Tê khai ®¨ng ký kÕt h«n, ñy ban nh©n d©n cÊp x· kiÓm tra, nÕu c¸c bªn ®· cã ®ñ ®iÒu kiÖn kÕt h«n theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh nµy, th× thùc hiÖn viÖc ®¨ng ký kÕt h«n. Sau khi hai bªn nam, n÷ ký tªn vµo GiÊy chøng nhËn kÕt h«n vµ Sæ ®¨ng ký kÕt h«n, Chñ tÞch ñy ban nh©n d©n cÊp x· ký GiÊy chøng nhËn kÕt h«n. B¶n chÝnh GiÊy chøng nhËn kÕt h«n ®­îc trao cho vî, chång t¹i trô së ñy ban nh©n d©n cÊp x· hoÆc t¹i n¬i c­ tró. 

ViÖc ®¨ng ký kÕt h«n cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc ë vïng s©u, vïng xa ®­îc miÔn lÖ phÝ.

§iÒu 9. ¸p dông phong tôc, tËp qu¸n vÒ nghi thøc c­íi hái

1. C¸c nghi thøc c­íi hái tiÕt kiÖm, lµnh m¹nh thÓ hiÖn b¶n s¾c cña d©n téc m×nh mµ kh«ng tr¸i víi nh÷ng quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh                   n¨m 2000 th× ®­îc t«n träng, ph¸t huy.

2. Nghiªm cÊm viÖc th¸ch c­íi cao mang tÝnh chÊt g¶ b¸n (nh­ ®ßi b¹c tr¾ng, tiÒn mÆt, cña håi m«n, tr©u, bß, chiªng chÐ ... ®Ó dÉn c­íi) vµ c¸c hµnh vi c¶n trë viÖc kÕt h«n hoÆc x©m ph¹m ®Õn nh©n phÈm cña ng­êi phô n÷. 

Ch­¬ng III
quan hÖ gi÷a vî vµ chång, gi÷a cha mÑ vµ con,
gi÷a c¸c thµnh viªn kh¸c trong gia ®×nh
§iÒu 10. QuyÒn b×nh ®¼ng gi÷a vî vµ chång

1. Trong gia ®×nh, vî, chång b×nh ®¼ng víi nhau, cã quyÒn vµ nghÜa vô ngang nhau vÒ mäi mÆt.

2. C¸c d©n téc cã quan hÖ gia ®×nh theo chÕ ®é phô hÖ hoÆc mÉu hÖ cã c¸c phong tôc, tËp qu¸n kh«ng b¶o ®¶m quyÒn b×nh ®¼ng gi÷a vî vµ chång, th× ñy ban nh©n d©n cÊp x·, MÆt trËn Tæ quèc cïng cÊp vµ c¸c tæ chøc thµnh viªn, c¸c Giµ lµng, Tr­ëng b¶n, c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o vËn ®éng, thuyÕt phôc ng­êi d©n tõng b­íc xo¸ bá sù bÊt b×nh ®¼ng gi÷a vî vµ chång trong quan hÖ gia ®×nh, b¶o ®¶m vî, chång cã c¸c quyÒn vµ nghÜa vô ngang nhau vÒ mäi mÆt theo quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000.

§iÒu 11. N¬i c­ tró cña vî, chång
1. Vî, chång tù lùa chän, tho¶ thuËn víi nhau vÒ viÖc ë riªng hoÆc ë chung víi gia ®×nh nhµ vî hoÆc gia ®×nh nhµ chång, kh«ng bÞ rµng buéc bëi phong tôc, tËp qu¸n. Sau khi kÕt h«n, vî, chång cã quyÒn sèng chung víi nhau, kh«ng ai ®­îc ng¨n c¶n.

2. C¸c phong tôc, tËp qu¸n ë d©u hoÆc ë rÓ, th× chØ ®­îc ¸p dông khi phï hîp víi nguyÖn väng lùa chän n¬i c­ tró cña vî, chång. 

§iÒu 12. QuyÒn thõa kÕ tµi s¶n gi÷a vî, chång
1. C¸c phong tôc, tËp qu¸n kh«ng b¶o ®¶m quyÒn thõa kÕ tµi s¶n cña nhau gi÷a vî vµ chång khi mét bªn chÕt, th× vËn ®éng xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n nµy nh»m b¶o ®¶m quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña bªn cßn sèng.
2. ViÖc thõa kÕ tµi s¶n cña nhau gi÷a vî vµ chång khi mét bªn chÕt, thÓ hiÖn b¶n s¾c d©n téc mµ kh«ng tr¸i víi nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thõa kÕ, th× ®­îc t«n träng vµ khuyÕn khÝch ph¸t huy.

§iÒu 13. NghÜa vô vµ quyÒn cña cha mÑ ®èi víi con

Cha, mÑ cã nghÜa vô vµ quyÒn th­¬ng yªu, nu«i d­ìng, tr«ng nom, ch¨m sãc, gi¸o dôc con vµ b¶o ®¶m quyÒn b×nh ®¼ng gi÷a c¸c con. 

Nghiªm cÊm cha, mÑ cã hµnh vi ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c con, kh«ng nu«i d­ìng, ch¨m sãc con, cè ý kh«ng cho con ®i häc, ng­îc ®·i, hµnh h¹, xóc ph¹m con, xói giôc con thùc hiÖn c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt, tr¸i ®¹o ®øc x· héi.

VËn ®éng xo¸ bá c¸c phong tôc, tËp qu¸n thÓ hiÖn sù ph©n biÖt ®èi xö gi÷a con trai vµ con g¸i trong gia ®×nh cña c¸c d©n téc theo chÕ ®é phô hÖ hoÆc mÉu hÖ. 

§iÒu 14. Quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh, dßng hä 

C¸c phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp cña c¸c d©n téc thÓ hiÖn tinh thÇn ®oµn kÕt, t­¬ng trî, gióp ®ì lÉn nhau gi÷a c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh vµ dßng hä, th× ®­îc t«n träng vµ khuyÕn khÝch ph¸t huy.

Ch­¬ng IV
§¨ng ký nhËn nu«i con nu«i

§iÒu 15. ¸p dông c¸c phong tôc, tËp qu¸n vÒ nu«i con nu«i
1. Nhµ n­íc khuyÕn khÝch ph¸t huy tËp qu¸n cña c¸c d©n téc nhËn nh÷ng ng­êi th©n thÝch trong dßng hä cã hoµn c¶nh khã kh¨n vµ trÎ em må c«i kh«ng n¬i n­¬ng tùa lµm con nu«i, nÕu viÖc nu«i con nu«i cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.
2. VËn ®éng xo¸ bá tËp qu¸n nhËn nu«i con nu«i mµ ng­êi nhËn nu«i con nu«i kh«ng h¬n ng­êi ®­îc nhËn lµm con nu«i tõ hai m­¬i tuæi trë lªn. 
§iÒu 16. §¨ng ký nu«i con nu«i
ñy ban nh©n d©n cÊp x·, n¬i c­ tró cña ng­êi nhËn nu«i con nu«i hoÆc cña ng­êi ®­îc nhËn lµm con nu«i, thùc hiÖn viÖc ®¨ng ký nu«i con nu«i.
§Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c bªn, viÖc ®¨ng ký nu«i con nu«i ®­îc thùc hiÖn t¹i trô së ñy ban nh©n d©n cÊp x· hoÆc t¹i tæ d©n phè, th«n, b¶n, phum, sãc, n¬i c­ tró cña ng­êi nhËn nu«i con nu«i hoÆc cña ng­êi ®­îc nhËn lµm con nu«i. 

Khi ®¨ng ký nu«i con nu«i, ng­êi xin nhËn nu«i con nu«i ph¶i nép ®¬n xin nhËn nu«i con nu«i vµ c¸c giÊy tê hîp lÖ kh¸c. Sau khi nhËn ®ñ hå s¬ hîp lÖ, ñy ban nh©n d©n cÊp x· tiÕn hµnh x¸c minh viÖc xin nhËn nu«i con nu«i, nÕu ®· cã ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ nu«i con nu«i theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, th× thùc hiÖn viÖc ®¨ng ký nu«i con nu«i. Sau khi bªn giao vµ bªn nhËn nu«i con nu«i cïng ký tªn vµo Sæ ®¨ng ký nhËn nu«i con nu«i vµ biªn b¶n giao, nhËn con nu«i, Chñ tÞch ñy ban nh©n d©n cÊp x· ký QuyÕt ®Þnh c«ng nhËn nu«i con nu«i. B¶n chÝnh QuyÕt ®Þnh c«ng nhËn nu«i con nu«i ®­îc trao cho mçi bªn mét b¶n t¹i trô së ñy ban nh©n d©n cÊp x· hoÆc t¹i n¬i c­ tró cña ng­êi nhËn nu«i con nu«i hoÆc cña ng­êi ®­îc nhËn lµm con nu«i. 

ViÖc ®¨ng ký nu«i con nu«i cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc ë vïng s©u, vïng xa ®­îc miÔn lÖ phÝ.

§iÒu 17. C¸c tr­êng hîp nhËn nu«i con nu«i tr­íc ngµy 01 th¸ng 01 n¨m 2001 nh­ng kh«ng ®¨ng ký t¹i c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn 

Nh÷ng tr­êng hîp nhËn nu«i con nu«i ®­îc x¸c lËp tr­íc ngµy 01     th¸ng 01 n¨m 2001, ngµy LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 cã hiÖu lùc ph¸p luËt, mµ ch­a ®¨ng ký t¹i c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn, nh­ng cã ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 vµ trªn thùc tÕ, quan hÖ gi÷a cha mÑ nu«i vµ con nu«i ®· ®­îc x¸c lËp, c¸c bªn ®· thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quyÒn vµ nghÜa vô cña m×nh, th× ®­îc ph¸p luËt c«ng nhËn vµ ®­îc Nhµ n­íc khuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc ®¨ng ký nu«i con nu«i. NÕu cã tranh chÊp liªn quan ®Õn viÖc x¸c ®Þnh quan hÖ gi÷a cha, mÑ vµ con gi÷a ng­êi nhËn nu«i con nu«i vµ ng­êi ®­îc nhËn lµm con nu«i th× do Toµ ¸n gi¶i quyÕt.

Ch­¬ng V
quy ®Þnh vÒ ly h«n
§iÒu 18. Gi¶i quyÕt viÖc ly h«n cña vî, chång
1. Tßa ¸n gi¶i quyÕt viÖc ly h«n cña vî, chång. 
VËn ®éng xãa bá tËp qu¸n ly h«n do Giµ lµng, Tr­ëng b¶n hoÆc c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o gi¶i quyÕt. 
2. Tr­íc khi Toµ ¸n thô lý ®¬n yªu cÇu ly h«n cña vî, chång, Nhµ n­íc khuyÕn khÝch c¸c Giµ lµng, Tr­ëng b¶n hoÆc c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o thùc hiÖn hoµ gi¶i ë c¬ së. ViÖc hoµ gi¶i ®­îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ hoµ gi¶i ë c¬ së. 
§iÒu 19. Chia tµi s¶n cña vî, chång khi ly h«n
1. Khi ly h«n, viÖc chia tµi s¶n chung cña vî, chång ph¶i ®¶m b¶o sù c«ng b»ng, hîp lý vµ thùc hiÖn theo nguyªn t¾c mµ ph¸p luËt quy ®Þnh.
§èi víi c¸c d©n téc theo chÕ ®é phô hÖ hoÆc mÉu hÖ th× cÇn chó ý b¶o vÖ   quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña ng­êi vî hoÆc cña ng­êi chång trong viÖc chia tµi s¶n chung khi ly h«n.
2. Nghiªm cÊm phong tôc, tËp qu¸n ®ßi l¹i cña c¶i, ph¹t v¹ khi vî, chång ly h«n.

§iÒu 20. ViÖc tr«ng nom, ch¨m sãc, nu«i d­ìng, gi¸o dôc con sau khi ly h«n
Sau khi ly h«n, viÖc giao con ch­a thµnh niªn hoÆc ®· thµnh niªn bÞ tµn tËt, mÊt n¨ng lùc hµnh vi d©n sù, kh«ng cã kh¶ n¨ng lao ®éng vµ kh«ng cã tµi s¶n ®Ó tù nu«i m×nh cho mét bªn trùc tiÕp tr«ng nom, ch¨m sãc, nu«i d­ìng, gi¸o dôc ph¶i c¨n cø vµo quyÒn lîi vÒ mäi mÆt cña con vµ ph¶i tu©n theo quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000.
§èi víi c¸c d©n téc theo chÕ ®é phô hÖ hoÆc mÉu hÖ, cÇn b¶o vÖ quyÒn trùc tiÕp tr«ng nom, ch¨m sãc, nu«i d­ìng, gi¸o dôc con cña ng­êi vî hoÆc ng­êi chång sau khi ly h«n. 
Ch­¬ng VI
 khen th­ëng vµ xö lý vi ph¹m 

§iÒu 21. Khen th­ëng 
TËp thÓ, c¸ nh©n cã thµnh tÝch trong c«ng t¸c phæ biÕn, gi¸o dôc vµ thùc hiÖn LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 ®èi víi ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc th× ®­îc khen th­ëng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.

§iÒu 22. Xö lý vi ph¹m

ViÖc xö lý c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc ®­îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, nh­ng cã xem xÐt ®Õn ¶nh h­ëng vµ t¸c ®éng cña c¸c phong tôc, tËp qu¸n ®Ó vËn dông cho phï hîp. 

Ch­¬ng VII
®iÒu kho¶n thi hµnh 
§iÒu 23. Tr¸ch nhiÖm cña ñy ban D©n téc vµ MiÒn nói 
1. Chñ tr×, phèi hîp víi Bé T­ ph¸p, Bé V¨n ho¸ - Th«ng tin cã tr¸ch nhiÖm gióp ChÝnh phñ chØ ®¹o, h­íng dÉn, kiÓm tra viÖc triÓn khai thùc hiÖn NghÞ ®Þnh nµy.
2. Chñ tr×, phèi hîp víi Bé T­ ph¸p, Bé V¨n ho¸ - Th«ng tin tæ chøc biªn so¹n s¸ch, tµi liÖu phæ th«ng vÒ c¸c néi dung c¬ b¶n cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 vµ dÞch ra tiÕng d©n téc ®Ó phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc.

§iÒu 24. Tr¸ch nhiÖm cña Bé T­ ph¸p 
1. H­íng dÉn, chØ ®¹o c¬ quan t­ ph¸p c¸c cÊp t¨ng c­êng ho¹t ®éng t­ vÊn ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh vµ thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña NghÞ ®Þnh nµy.
2. §­a néi dung tuyªn truyÒn, gi¸o dôc LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh            n¨m 2000 ®èi víi ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc vµo néi dung ho¹t ®éng cña Héi ®ång phèi hîp phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt ë Trung ­¬ng vµ ë ®Þa ph­¬ng; phèi hîp chØ ®¹o, h­íng dÉn ho¹t ®éng cña Héi ®ång phèi hîp phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt c¸c cÊp. 

§iÒu 25. Tr¸ch nhiÖm cña Bé V¨n ho¸ - Th«ng tin
1. Chñ tr×, phèi hîp víi ñy ban D©n téc vµ MiÒn nói, Bé T­ ph¸p x©y dùng vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch, biÖn ph¸p phæ biÕn, gi¸o dôc LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, ®Æc biÖt trªn ph­¬ng tiÖn truyÒn thanh cña x·, lµng, b¶n vµ t¹i c¸c cuéc häp Giµ lµng, Tr­ëng b¶n, c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o, ®Ó vËn ®éng ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc thùc hiÖn quy ®Þnh cña ph¸p luËt, xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh.
2. ChØ ®¹o c¸c c¬ quan v¨n ho¸ - th«ng tin ë ®Þa ph­¬ng triÓn khai x©y dùng lµng v¨n ho¸, x©y dùng kÕ ho¹ch phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc.
3. ChØ ®¹o c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng x©y dùng vµ thùc hiÖn c¸c chuyªn môc tuyªn truyÒn vÒ néi dung c¬ b¶n cña NghÞ ®Þnh nµy; tuyªn truyÒn vÒ phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc, t¹o d­ luËn x· héi trong viÖc vËn ®éng tõng b­íc xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh.

§iÒu 26. Tr¸ch nhiÖm cña Bé Tµi chÝnh

1. H­íng dÉn lËp dù to¸n kinh phÝ hµng n¨m cho viÖc tuyªn truyÒn, phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh ®èi víi ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc.

2. Ban hµnh vµ h­íng dÉn thùc hiÖn chÕ ®é thï lao, båi d­ìng cho c¸n bé trùc tiÕp thùc hiÖn viÖc ®¨ng ký kÕt h«n, ®¨ng ký nu«i con nu«i ë vïng s©u, vïng xa, thùc hiÖn chÕ ®é thï lao cho c¸c Giµ lµng, Tr­ëng b¶n, c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o, c¸n bé x· vµ ®oµn thÓ tham gia phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt h«n nh©n vµ gia ®×nh cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc.

§iÒu 27. Tr¸ch nhiÖm cña ñy ban nh©n d©n c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ­¬ng

1. ChØ ®¹o Ban D©n téc vµ MiÒn nói, Së T­ ph¸p, Së V¨n ho¸ - Th«ng tin chñ tr×, phèi hîp víi ñy ban MÆt trËn Tæ quèc tØnh vµ c¸c tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi ë ®Þa ph­¬ng x©y dùng vµ tr×nh Héi ®ång nh©n d©n cÊp tØnh phª duyÖt :

a) Danh môc c¸c phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc ®­îc khuyÕn khÝch ph¸t huy t¹i ®Þa ph­¬ng.

b) Danh môc c¸c phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc cÇn vËn ®éng xo¸ bá t¹i ®Þa ph­¬ng.

2. X©y dùng vµ tr×nh Héi ®ång nh©n d©n cïng cÊp phª duyÖt kinh phÝ ho¹t ®éng tuyªn truyÒn, phæ biÕn, gi¸o dôc ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cho ng­êi d©n thuéc c¸c d©n téc vµ chØ ®¹o ñy ban nh©n d©n c¸c cÊp thùc hiÖn.

3. ChØ ®¹o, h­íng dÉn ñy ban nh©n d©n c¸c cÊp hµng n¨m tæ chøc héi nghÞ Giµ lµng, Tr­ëng b¶n, c¸c vÞ chøc s¾c t«n gi¸o ®Ó tæng kÕt ®¸nh gi¸, rót kinh nghiÖm c«ng t¸c tuyªn truyÒn, gi¸o dôc thùc hiÖn ph¸p luËt vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh vµ vËn ®éng xo¸ bá phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh; biÓu d­¬ng, khen th­ëng thµnh tÝch vµ nh©n réng nh÷ng ®iÓn h×nh tèt ë ®Þa ph­¬ng.

§iÒu 28. HiÖu lùc thi hµnh   
1. NghÞ ®Þnh nµy cã hiÖu lùc thi hµnh sau 15 ngµy, kÓ tõ ngµy ký.

2. C¸c Bé tr­ëng, Thñ tr­ëng c¬ quan ngang Bé, Thñ tr­ëng c¬ quan thuéc ChÝnh phñ, Chñ tÞch ñy ban nh©n d©n c¸c tØnh, thµnh phè trùc thuéc Trung ­¬ng chÞu tr¸ch nhiÖm thi hµnh NghÞ ®Þnh nµy ./.

                
tm. chÝnh phñ
thñ t­íng 
N¬i nhËn :                                                                  
- Ban BÝ th­ Trung ­¬ng §¶ng,
- Thñ t­íng, c¸c Phã Thñ t­íng ChÝnh phñ,
- C¸c Bé, c¬ quan ngang Bé, 
   c¬ quan thuéc ChÝnh phñ,
- V¨n phßng Quèc héi,
- V¨n phßng Chñ tÞch n­íc,
- V¨n phßng Trung ­¬ng vµ 
   c¸c Ban cña §¶ng,			      
- ViÖn KiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao,                                             
- Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao,
- C¬ quan Trung ­¬ng cña c¸c ®oµn thÓ,	
- C«ng b¸o,
- VPCP : BTCN, c¸c PCN, c¸c Vô, Côc,                                           Phan V¨n Kh¶i - §· ký
               c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc,
- L­u : VX (5b), V¨n th­. 

phô lôc  A
Danh môc phong tôc, tËp qu¸n tèt ®Ñp 
vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc
 ®­îc khuyÕn khÝch ph¸t huy
Quy ®Þnh viÖc ¸p dông LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000
®èi víi c¸c d©n téc thiÓu sè
(Ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 32 /2002/N§-CP
ngµy 27 th¸ng 3 n¨m 2002 cña ChÝnh phñ)
_____

1. ChÕ ®é h«n nh©n mét vî, mét chång - h×nh th¸i h«n nh©n c¬ b¶n cña hÇu hÕt c¸c d©n téc ®­îc ph¸p luËt b¶o vÖ vµ khuyÕn khÝch ph¸t huy.

2. Nam, n÷ tù do t×m hiÓu, tù do lùa chän ng­êi b¹n ®êi. 

3. Sau khi kÕt h«n, tuú theo sù s¾p xÕp, tho¶ thuËn gi÷a hai bªn gia ®×nh, vî, chång cã thÓ c­ tró ë nhµ vî hoÆc ë nhµ chång (tôc ®æi s÷a mÑ).  

4. Cha, mÑ cã tr¸ch nhiÖm nu«i d­ìng, gi¸o dôc con nªn ng­êi, cã tr¸ch nhiÖm båi th­êng thiÖt h¹i do con g©y ra.

5. Con cã nghÜa vô nghe lêi, phông d­ìng «ng, bµ, cha, mÑ khi vÒ giµ. Trong gia ®×nh vµ x· héi, sinh ho¹t cã t«n ty, trËt tù (cã trªn cã d­íi), c¸c con ®­îc ®èi xö b×nh ®¼ng nh­ nhau, kh«ng ph©n biÖt ®èi xö gi÷a con g¸i vµ con trai, gi÷a con ®Î vµ con nu«i. 

6. Phong tôc cho phÐp ®­îc nhËn ng­êi kh¸c lµm con nu«i hoÆc lµm con nu«i ng­êi kh¸c mµ kh«ng ph©n biÖt hä hµng, d©n téc. Ng­êi nhËn nu«i con nu«i ph¶i lµ ng­êi cã vî hoÆc cã chång. Ng­êi ®­îc nhËn lµm con nu«i ph¶i lµ trÎ em kh«ng cã n¬i n­¬ng tùa vµ kh«ng tù nu«i sèng ®­îc b¶n th©n.
7. Phong tôc, tËp qu¸n  nhËn trÎ em må c«i cha, mÑ lµm con nu«i, ch¨m sãc con nu«i, coi con nu«i nh­ con ®Î, con nu«i vµ con ®Î coi nhau nh­ anh, em ruét thÞt, con nu«i ®­îc h­ëng c¸c quyÒn nh­ con ®Î.
8. Phong tôc, tËp qu¸n chÊp nhËn h«n nh©n gi÷a ng­êi thuéc d©n téc m×nh víi ng­êi thuéc d©n téc kh¸c.
9. Vî, chång b×nh ®¼ng víi nhau trong viÖc nu«i d¹y con, cã sù quan t©m, gióp ®ì lÉn nhau. C¸c bËc cha, mÑ d¹y dç, chØ b¶o con b»ng nh÷ng lêi nãi dÞu dµng, gi¸o dôc con tinh thÇn lao ®éng cÇn cï, t¹o cho con cã ý thøc lao ®éng vµ tù lËp. Ng­êi phô n÷ cã vai trß quan träng trong gia ®×nh, quan hÖ gi÷a c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh kh«ng cã sù c¸ch biÖt.
10. Quan hÖ h«n nh©n vµ gia ®×nh bÒn v÷ng ./. 

phô lôc  B
danh môc  phong tôc, tËp  qu¸n l¹c hËu
 vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cña c¸c d©n téc 
bÞ nghiªm cÊm ¸p dông hoÆc cÇn vËn ®éng xo¸ bá 
Quy ®Þnh viÖc ¸p dông LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 
®èi víi c¸c d©n téc thiÓu sè 
(Ban hµnh kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 32/2002/N§-CP
 ngµy 27 th¸ng 3 n¨m 2002 cña ChÝnh phñ)
_____

I- C¸c phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu 
vÒ h«n nh©n vµ gia ®×nh cÇn vËn ®éng xo¸ bá

1. KÕt h«n tr­íc tuæi quy ®Þnh cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh n¨m 2000 (t¶o h«n).

2. ViÖc ®¨ng ký kÕt h«n kh«ng do ñy ban nh©n d©n cÊp x· thùc hiÖn. 

3. C­ìng Ðp kÕt h«n do xem "l¸ sè" vµ do mª tÝn, dÞ ®oan; c¶n trë h«n nh©n do kh¸c d©n téc vµ t«n gi¸o.

4. CÊm kÕt h«n gi÷a nh÷ng ng­êi cã hä trong ph¹m vi tõ bèn ®êi trë lªn.

5. NÕu nhµ trai kh«ng cã tiÒn c­íi vµ ®å sÝnh lÔ, th× sau khi kÕt h«n, ng­êi con rÓ buéc ph¶i ë rÓ ®Ó tr¶ c«ng cho bè, mÑ vî.

6. Quan hÖ gia ®×nh theo chÕ ®é phô hÖ hoÆc mÉu hÖ, kh«ng b¶o ®¶m quyÒn b×nh ®¼ng gi÷a vî vµ chång, gi÷a con trai vµ con g¸i. 

a) ChÕ ®é phô hÖ : 

- Khi ly h«n, nÕu do ng­êi vî yªu cÇu ly h«n, th× nhµ g¸i ph¶i tr¶ l¹i nhµ trai toµn bé ®å sÝnh lÔ vµ nh÷ng phÝ tæn kh¸c; nÕu do ng­êi chång yªu cÇu ly h«n, th× nhµ g¸i vÉn ph¶i tr¶ l¹i nhµ trai mét nöa ®å sÝnh lÔ. Sau khi ly h«n, nÕu ng­êi phô n÷ kÕt h«n víi ng­êi kh¸c th× kh«ng ®­îc h­ëng vµ mang ®i bÊt cø tµi s¶n g×. Sau khi ly h«n, con ph¶i theo bè. 

- Khi ng­êi chång chÕt, ng­êi vî go¸ kh«ng cã quyÒn h­ëng phÇn di s¶n cña ng­êi chång qu¸ cè ®Ó l¹i. NÕu ng­êi vî go¸ t¸i h«n víi ng­êi kh¸c th× kh«ng ®­îc h­ëng vµ mang ®i bÊt cø tµi s¶n g×.

 	- Khi ng­êi cha chÕt, chØ c¸c con trai cã quyÒn cßn c¸c con g¸i kh«ng cã quyÒn h­ëng phÇn di s¶n cña ng­êi cha qu¸ cè ®Ó l¹i. 

b) ChÕ ®é mÉu hÖ :

- Ng­êi con bÞ b¾t buéc ph¶i mang hä cña ng­êi mÑ.

- Khi ng­êi vî chÕt, ng­êi chång go¸ kh«ng cã quyÒn h­ëng phÇn di s¶n cña ng­êi vî qu¸ cè ®Ó l¹i vµ kh«ng ®­îc mang tµi s¶n riªng cña m×nh vÒ nhµ.

- Khi ng­êi mÑ chÕt, chØ c¸c con g¸i cã quyÒn cßn c¸c con trai kh«ng cã quyÒn h­ëng phÇn di s¶n cña ng­êi mÑ qu¸ cè ®Ó l¹i. 

- Sau khi ë rÓ, ng­êi con rÓ bÞ "tõ h«n" hoÆc sau khi ¨n hái, nhËn ®å sÝnh lÔ, ng­êi con trai bÞ "tõ h«n" th× kh«ng ®­îc bï tr¶ l¹i.

  7. Kh«ng kÕt h«n gi÷a ng­êi thuéc d©n téc nµy víi ng­êi thuéc d©n téc kh¸c vµ gi÷a nh÷ng ng­êi kh¸c t«n gi¸o.   

II- C¸c phong tôc, tËp qu¸n l¹c hËu, tr¸i víi quy ®Þnh 
cña LuËt H«n nh©n vµ Gia ®×nh, 
bÞ nghiªm cÊm ¸p dông

1. ChÕ hé h«n nh©n ®a thª. 

2. KÕt h«n gi÷a nh÷ng ng­êi cã cïng dßng m¸u vÒ trùc hÖ, gi÷a nh÷ng ng­êi cã liªn quan dßng hä trong ph¹m vi ba ®êi.

3. Tôc c­íp vî ®Ó c­ìng Ðp ng­êi phô n÷ lµm vî.

4. Th¸ch c­íi cao mang tÝnh chÊt g¶ b¸n (nh­ ®ßi b¹c tr¾ng, tiÒn mÆt, cña håi m«n, tr©u, bß, chiªng chÐ ... ®Ó dÉn c­íi). 

5. Phong tôc "nèi d©y" :  Khi ng­êi chång chÕt, ng­êi vî go¸ bÞ Ðp buéc kÕt h«n víi anh trai hoÆc em trai cña ng­êi chång qu¸ cè (Levirat); khi ng­êi vî chÕt, ng­êi chång go¸ bÞ Ðp buéc kÕt h«n víi chÞ g¸i hoÆc em g¸i cña vî qu¸ cè (Sororat). 

6. B¾t buéc ng­êi phô n÷ gãa chång hoÆc ng­êi ®µn «ng go¸ vî, nÕu kÕt h«n víi ng­êi kh¸c, th× ph¶i tr¶ l¹i tiÒn c­íi cho nhµ chång cò hoÆc nhµ vî cò.

7. §ßi l¹i cña c¶i, ph¹t v¹ khi vî, chång ly h«n ./.